Cá Voi – Những Điều Bạn Chưa Biết Về Loài Cá Khổng Lồ

cá voi

Tất cả mọi người đều biết, cá voi là một loài động vật có vú với kích thước vô cùng to lớn sinh sống dưới biển. Với kích thước to lớn đó, cá voi di chuyển như thế nào và những đặc điểm của chúng so với cá heo hay cá nhà táng? Cùng tìm hiểu nhé!

1. Cá voi là gì?

Cá voi có tên tiếng Anh là Whale và tên khoa học là Cetacea. Hiện nay trên hành tinh của chúng ta, có khoảng 90 loài khác nhau được tìm thấy. Chúng hầu hết đều được sinh ra và sống ở các đại dương. Chỉ có khoảng 5 loài sống trong môi trường nước ngọt.

1.1. Nguồn gốc của cá voi

Cá voi chính là một sự tiến hóa từ các loài động vật có vú sống trên cạn. Chúng có tổ tiên là những loài động vật ăn thịt thuộc bộ móng guốc thuộc giống Cetaceans và Archaeocetes. Loài này đã bị tuyệt chủng khoảng 48 triệu năm trước rồi. Trải qua những biến đổi về địa chất, những loài động vật thuộc hai giống này dần dần được tiến hóa và chuyển xuống sinh sống dưới nước.

Khoảng 5 – 10 triệu năm trở lại đây, chúng mới thật sự tiến hóa hoàn toàn và thích nghi tốt với cuộc sống trong môi trường nước. Trong đó, dòng cá voi được chia làm 2 loại chính là cá voi tấm sừng và cá voi có răng.

1.2. Đặc điểm chung của cá voi

1.2.1. Đặc điểm hình thái

Cá voi được xếp vào dòng động vật có vú, thế nhưng do sống trong môi trường nước nên được gọi là cá. Chúng thường có thân hình tròn, to lớn, phần đầu linh hoạt, hai bên hông có vây còn được gọi là chân chèo. Một điều khác với những loài cá khác là chúng không có vành tai ngoài, phần vây lưng và đuôi rất lớn.

cá voi
Loài động vật to lớn nhất đại dương

1.2.2. Đầu của cá voi

Theo dữ liệu nghiên cứu, phần đầu của cá voi tương đối phẳng, tuy thân hình rộng lớn nhưng hộp sọ lại rất nhỏ. Chúng có đôi mắt khá bé so với tỉ lệ của cơ thể, được bố trí hai bên đầu. Chúng có chiếc miệng với cấu tạo thuôn dài. Chúng có kích thước cơ thể lớn và điều đó cũng phụ thuộc vào giống nòi của chúng nữa.

Có những loài cá voi khi trưởng thành cân nặng không lớn lắm chỉ ở mức khoảng 76kg. Thế nhưng cũng có những loài to lớn và nặng đến 200 tấn. Trên thế giới hiện nay, cá voi xanh được xem là loài cá lớn nhất thế giới.

1.2.3. Cá voi hô hấp bằng gì?

Vì là loài động vật có vú nên chúng cũng cần hô hấp như các loài động vật ở trên cạn. Nó lấy oxi bằng cách bơi lên gần mặt nước để nhả khí cacbonic và hít oxi có trong không khí. Khi nhảy xuống nước, phần lỗ mũi của chúng sẽ khép chặt lại và chỉ đến khi chúng nổi lên lấy oxi thì lỗ mũi mới mở ra và phun trên mặt nước. Cũng vì đặc điểm này mà các nhà khoa học có thể phân biệt được cá voi với những loài cá lớn khác dù là ở khoảng cách xa.

1.2.4. Thị giác của cá voi

cá voi
Có thị giác kém nhưng thính giác lại vô cùng nhạy bén

Cá voi có cấu tạo vị trí hai mắt phía sau của hộp sọ cùng phần miệng nhọn. Nhờ vậy mà khiến cho thị giác của chúng được tốt hơn, nhất là việc họ có thể quan sát rõ được chuyển động ở 2 phía. Đôi mắt của chúng luôn nhìn một cách vô cùng tập trung và nhìn rõ kể cả những vùng ánh sáng yếu. Tuy nhiên, so với những loài cá khác thì thị giác của chúng lại tương đối kém nhưng bù lại là một thính giác nhạy bén vô cùng.

1.2.5. Thính giác của cá voi

Vì sống trong môi trường nước giống như những loài cá khác, phần tai ngoài của cá voi đã bị tiêu biến chỉ còn lại một lỗ rất nhỏ. Thế nhưng chúng lại có phần tai trong vô cùng nhạy bén. Tai trong của chúng có thể nghe và cảm nhận được những tần số âm thanh vô cùng nhỏ dù là khoảng cách ở xa hàng chục dặm.

Nhờ có đặc điểm này mà chúng săn mồi chính xác và dễ dàng hơn. Chúng xác định được kích thước của con mồi và môi trường nước một cách chính xác nhất. Nhờ có thính giác hỗ trợ nên chúng có thể định vị và di chuyển chính xác trinh môi trường nước bị ánh sáng kém.

Ngoài khả năng định vị âm thanh, chúng còn có thể sử dụng nó để liên hệ với bầy đàn. Cá voi có tuổi thọ tương đối cao, khoảng từ 30 70 năm tuổi. Riêng cá voi xanh thì có tuổi thọ cao hơn, từ 80 – 110 năm tuổi. Những cá thể trong tự nhiên khi chết cơ thể phình to ra và phát nổ.

1.3. Tập tính ăn uống

Dựa vào hình thức ăn uống của cá voi mà chúng được chia làm 2 dạng:

  • Cá voi có răng: dòng này bao gồm cá nhà táng, cá voi trắng và các loài cá heo. Nhờ phần hàm có cấu tạo răng nhiều nên chúng có thể ăn các loại cá lớn, mực và các loài động vật khác dưới biển. Trong đó có thể kể đến cá hổ kình là loài chuyên bắt hải cẩu để làm thức ăn.
  • Cá voi tấm sừng hàm: loại này có đặc trưng là không hề có răng như cá voi xanh, cá voi lưng xám, cá voi lưng gù hoặc cá voi đầu cong,… Thức ăn chính của chúng là những loại cá nhỏ và động vật nhỏ dưới đáy biển và động vật nhuyễn thể.

2. Đặc trưng tính cách của cá voi

cá voi
Kích thước lớn nhưng tốc độ di chuyển lại nhanh

Mặc dù là một loài cá lớn nhưng chúng lại chẳng làm hại con người và các tàu thuyền di chuyển trên biển. Chúng rất thông minh, có thể phân biệt được đâu là con mồi vào đâu là con người nên không tấn công. Chính vì điều đó mà cá voi được con người huấn luyện và nuôi rất nhiều. 

Cá voi có một ưu điểm không thể không nhắc đến chính là độ thông minh của nó. Phần cấu tạo của não của chúng có tế bào trục thần kinh gần giống như ở con người. Nhờ vậy mà những cảm xúc, hành động và khả năng phán đoán của chúng có độ chính xác cao.

Nhiều chú cá voi sống và được con người huấn luyện có thể thực hiện và làm theo sự hướng dẫn của huấn luyện viên cá voi. Chúng bắt được giọng nói của con người rất tốt. Ngoài việc phản xạ thông minh và nhạy bén, chúng còn là loài động vật rất giàu tình cảm. Chúng có thể cảm nhận được cảm xúc của con người để chia sẻ cảm xúc ấy.

3. Đặc điểm sinh sản

Đây là loại cá có hình thức sinh sản vô cùng đặc biệt. Chúng đẻ con và nuôi con bằng sữa mẹ. Theo một số nghiên cứu, cá voi giao phối và sinh sản khi được 5 tuổi hoặc muộn hơn là đến 15 tuổi. Quá trình giao phối diễn ra trong suốt mùa đông và quá trình mang thai kéo dài từ 10 – 12 tháng. Sau khi sinh con xong, cá voi cái sẽ nuôi con bằng sữa mẹ trong khoảng 6 tháng rồi cai sữa.

4. Phân loại cá voi

Như đã nói ở trên, hiện nay có khoảng 90 loài cá voi khác nhau trên thế giới với nhiều kích thước và môi trường sống khác nhau. Dưới đây là một số loại phổ biến và nổi tiếng trên thế giới.

4.1. Cá voi sát thủ

Cá voi sát thủ là một loại cá voi có kích thước trung bình, khi trưởng thành có chiều dài từ 6 – 9m và cân nặng của chúng dao động từ 3 – 4,5 tấn. Mặc dù có kích thước lớn nhưng loài này lại có tốc độ di chuyển cực kỳ nhanh có thể lên đến 56 km/h.

Nó thuộc dòng cá voi có răng với số lượng răng nhiều lên đến 50 chiếc nên vô cùng lớn và sắc nhọn. Chúng chuyên sống thành bầy đàn để cùng nhau kiếm ăn. Sở dĩ được mệnh danh là sát thủ vì cách săn mồi của chúng vô cùng tàn nhẫn và hiệu quả. Thậm chí đôi lúc chúng cũng có thể ăn thịt cả đồng loại của chúng.

4.2. Cá voi trắng Beluga

Cá voi trắng có màu sắc khá đặc biệt, bởi vì khi mới sinh ra, chúng đã có màu xám hoặc màu nâu, nhưng khi trưởng thành thì chúng chỉ có màu trắng. Những con trưởng thành có chiều dài từ 4 – 6m, mình tròn mà không có vây. Chúng sinh sống thường là ở những vùng ven Bắc Băng Dương và sống thành bầy đàn.

Loại cá này vô cùng thông minh và thích được giao tiếp, chúng sử dụng được nhiều ngôn ngữ đa dạng và bắt chước nhiều tiếng động. Loài cá voi trắng rất hiền lành, nên bị đe dọa số lượng loài rất nhiều bởi các loài động vật biển khác và con người. Vào năm 2008, chúng được đưa vào sách đỏ, một trong những loài động vật cần được bảo tồn vì có nguy cơ tuyệt chủng.

4.3. Cá voi nhám

Cá voi nhám còn được gọi với tên khác là cá voi mập. Nó là một trong số ít những loài cá có kích thước lớn còn tồn tại đến ngày nay. Chúng xuất hiện nhiều ở các bãi đá ngầm tại Ningaloo, sống đơn độc một mình và ít xuất hiện với bầy đàn. 

cá voi
Có bản tính hiền lành và thông minh

4.4. Cá voi Bryde

Dòng cá này thường sống theo bầy đàn giống như cá cơm, cá trích vì xuất hiện nhiều ở những vùng biển nhiệt đới như Thái Bình Dương hoặc là Đông Nam Á. 

4.5. Cá voi lưng gù

Nó thuộc dòng cá voi tấm sừng hàm, có kích thước cơ thể tương đối lớn. Một con cá voi trưởng thành có chiều dài từ 12 – 16 tấn và nặng khoảng 30 – 36 tấn. Loài cá này cực kỳ thông minh, thông tin cực kỳ thú vị là những chú cá voi đực có thể tạo ra một bản nhạc kéo dài đến 20 phút. Củ yếu sinh sống ở đại dương lớn, đến mùa di cư thì chúng sẽ di chuyển đến các vùng nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới để giao phối và sinh sản.

Nguồn thức ăn chủ yếu của chúng là cá và động vật thân mềm. Có đời sống vô cùng tình cảm, sẵn sàng cứu giúp các loài động vật nhỏ hơn và cứu con người. Và tất nhiên là sẵn sàng chiến đấu với cá voi sát thủ, khi nó rình rập và tấn công cá voi lưng gù.

4.6. Cá voi xanh khổng lồ

Cá voi xanh được mệnh danh là loài cá khổng lồ của đại dương vì thân hình dài đến 30m, cân nặng có thể từ 180 – 200 tấn, có những con còn nặng hơn. Nó có màu xanh xám, mặt lưng thì có màu nhạt hơn một xíu. Sinh sống nhiều ở vùng biển Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Dù mang thân hình to lớn nhưng lại vô cùng hiền lành, thức ăn chính chỉ là động vật dưới biển nhỏ hoặc giáp xác,…

Hiện nay tình trạng ô nhiễm môi trường và đe dọa từ việc săn bắt trái phép của con người đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến số lượng cá thể của cá voi. Vì vậy cần nâng cao ý thức và bảo vệ chúng thoát khỏi những nguy hiểm đang rình rập. Hy vọng những chia sẻ này sẽ hữu ích đối với bạn. Hãy đọc thêm nhiều bài viết của trang để có thể tích lũy nhiều thông tin hơn.