Khủng Long Là Gì – Tổ Tiên Và Những Thuyết Tuyệt Chủng

khủng long

Khủng long là một loài sinh vật từng làm bá chủ trái đất, tuy nhiên đến nay chúng đã tuyệt chủng và nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng loài chim là hậu duệ của chúng. Sự tuyệt chủng này được cho là do quá trình thay đổi động vật, nhưng cũng có người cho rằng do va chạm hành tinh.

1. Khủng long là gì?

Khủng long (Dinosauria) là tên gọi chung của một nhóm bò sát thường rất lớn, xuất hiện lần đầu tiên cách đây khoảng 245 triệu năm (gần đầu Kỷ Trias giữa) và phát triển mạnh trên toàn thế giới trong gần 180 triệu năm. Hầu hết chúng đã tuyệt chủng vào cuối kỷ Phấn trắng, khoảng 66 triệu năm trước, nhưng nhiều bằng chứng hiện nay cho thấy một số dòng đã tiến hóa thành chim khoảng 155 triệu năm trước.

Tên khủng long xuất phát từ tiếng Hy Lạp deinos (“khủng khiếp”) và sauros (“bò sát” hoặc “thằn lằn”). Nhà giải phẫu học người Anh Richard Owen đã đề xuất thuật ngữ chính thức Dinosauria vào năm 1842 để bao gồm ba loài động vật khổng lồ đã tuyệt chủng (Megalosaurus, Iguanodon và Hylaeosaurus) được đại diện bởi những bộ xương hóa thạch lớn đã được khai quật tại một số địa điểm ở miền nam nước Anh vào đầu thế kỷ 19.

khủng long
Khủng long là một nhóm bò sát

Owen nhận ra rằng những loài bò sát này khác xa so với những loài bò sát khác đã biết ở hiện tại và quá khứ vì ba lý do: chúng to lớn nhưng rõ ràng là trên cạn; chúng có năm đốt sống ở hông, trong khi hầu hết các loài bò sát được biết đến chỉ có hai; và thay vì giữ chân tay của chúng nằm dài ra một bên theo cách của thằn lằn, khủng long giữ chân tay của chúng dưới cơ thể theo kiểu cột, giống như voi và các động vật có vú lớn khác.

2. Tổ tiên 

Ngay từ đầu, người ta đã nhận ra rằng khủng long dường như là đồng minh chặt chẽ nhất với cá sấu, mặc dù T.H. Huxley – nhà sinh học người Anh, đã đề xuất vào những năm 1860 rằng chúng và chim phải có một tổ tiên chung rất gần trong quá khứ. Ba đặc điểm giải phẫu là răng có hốc, hộp sọ có hai lỗ lớn và một lỗ khác ở hàm dưới có ở cả cá sấu và khủng long. 

Những con cá sấu đầu tiên xuất hiện gần như đồng thời với những con khủng long đầu tiên được biết đến, vì vậy cả hai đều không thể phát sinh loài khác. 

3. Sự tuyệt chủng

Một quan niệm sai lầm thường được miêu tả trong sách báo và phương tiện truyền thông đại chúng là tất cả các loài khủng long đều chết cùng một lúc – và dường như khá đột ngột – vào cuối Kỷ Phấn trắng, 66 triệu năm trước. 

Điều này không hoàn toàn chính xác, và không chỉ bởi vì chim là một nhánh sống của dòng dõi khủng long và còn tồn tại đến ngày nay. Theo các ghi chép đáng tin cậy, cho thấy khủng long đã suy giảm trong phần mới nhất của kỷ Phấn trắng. Nguyên nhân của sự suy giảm này rất phức tạp và khó quy cho một nguồn duy nhất. Để hiểu về sự tuyệt chủng, cần phải hiểu hồ sơ hóa thạch cơ bản của khủng long.

3.1. Thay đổi động vật

Trong suốt 160 triệu năm hoặc lâu hơn của Kỷ nguyên Trung sinh (252,2 triệu đến 66 triệu năm trước) mà từ đó loài khủng long được biết đến, đã có những thay đổi liên tục trong các cộng đồng khủng long. Các loài khác nhau tiến hóa nhanh chóng và bị thay thế bởi những loài khác trong suốt Đại Trung sinh. Hiếm có loại khủng long cụ thể nào sống sót từ quá trình hình thành địa chất này đến quá trình hình thành tiếp theo.

khủng long
Sự tuyệt chủng của khủng long

Điều quan trọng cần lưu ý là tuyệt chủng là một điều bình thường và phổ biến. Giống như các loài mới liên tục tách ra khỏi những loài hiện có, các loài hiện có cũng liên tục bị tuyệt chủng. Lịch sử của đời sống động vật và thực vật có nhiều kế thừa khi các dạng ban đầu được thay thế bằng các dạng mới và thường tiên tiến hơn.

Không chỉ có loài khủng long biến mất cách đây 66 triệu năm ở ranh giới Creta – Đệ tam còn gọi là ranh giới K-T. Nhiều sinh vật khác đã tuyệt chủng hoặc bị giảm đi đáng kể về độ phong phú và đa dạng. Một số nhóm đã chết trước ranh giới này là bò sát bay và bò sát biển. Thật kỳ lạ, rùa, cá sấu, thằn lằn và rắn đều không bị ảnh hưởng hoặc chỉ bị ảnh hưởng nhẹ.

3.2. Lý thuyết tiểu hành tinh và khủng long

Việc phát hiện ra nồng độ cao bất thường của iridi kim loại hiếm tại hoặc rất gần ranh giới K-T cung cấp, thứ đã được công nhận là một trong những mốc thời gian địa chất tức thời hiếm có trên toàn thế giới.

Lượng iridi phân tán bất thường trên toàn thế giới đưa đến lý thuyết về tiểu hành tinh được nhiều người chấp nhận.

4. Kết

Khủng long là một nhóm bò sát rất lớn, tuy nhiên chúng vẫn mang đặc điểm riêng biệt không giống với bất kỳ loài bò sát nào ta được biết đến. Khủng long có thể sống trên cạn hoặc bay trên không và loài chim được cho là hậu duệ của chúng.