Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa To Lớn Của Ngày Quốc Tế Thiếu nhi

Ngày Quốc tế Thiếu nhi

Ngày Quốc tế Thiếu nhi là một sự kiện và ngày lễ lớn dành trẻ em. Cùng tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa của ngày này cũng như sự khác biệt của nó với Ngày Thiếu nhi Thế Giới (20/11) và Ngày Quốc tế Thiếu nhi ở Việt Nam qua bài viết này nhé.

1. Nguồn gốc của Ngày Quốc tế Thiếu Nhi 1/6

1.1. Nguồn gốc

 Ngày Quốc tế Thiếu nhi cũng là ngày 1 tháng 6 dương lịch hằng năm tại Việt Nam, không những thế ngày này còn gọi với cái tên gần gũi hơn là Tết Thiếu nhi nghĩa là ngày lễ lớn vì trẻ em, vì thế hệ tương lai của con người. Đồng thời cũng là để nhắc nhở mọi người hãy quan tâm, bảo vệ và chăm sóc trẻ em tốt hơn.

Vào tháng 8 năm 1925, Hội nghị Thế giới vì Hạnh phúc Trẻ em (World Conference for the Well-being of Children) diễn ra tại Geneva, Thụy Sĩ đã tuyên bố ngày 1 tháng 6 chính là ngày Quốc tế Thiếu nhi. Chưa có giải thích chắc chắn nguyên nhân là do đâu mà ngày 1 tháng 6 được lại được chọn là ngày Quốc tế Thiếu nhi: Một giả thuyết cho rằng: Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại San Francisco (Hoa Kỳ) đã tập hợp một số trẻ mồ côi của Trung Quốc để chào mừng Lễ hội Thuyền rồng (Dragon Boat Festival) vào đúng ngày 1 tháng 6 năm 1925, và cũng thật trùng hợp với hội nghị tại Geneva. Vì thế sau này ngày này được các nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa, Liên Xô và các nước đồng minh tiếp nhận.

Năm 1942, vào rạng sáng ngày 1 tháng 6, quân phát xít Đức bao vây làng Li-đi-xơ (Tiệp Khắc), chúng đã bắt 173 người đàn ông, 196 người phụ nữ và trẻ em trong làng. Tại đây, quân phát xít đã tàn sát 66 người và đưa 104 trẻ em vào trại tập trung, 88 em trong số này đã bị chết trong các phòng hơi độc, 9 trẻ em khác bị đưa đi làm tay sai cho bọn phát chúng. Làng Li-đi-xơ trở nên không còn một bóng người.

Ngày Quốc tế Thiếu nhi
Nguồn gốc của ngày Quốc tế dành cho Thiếu nhi

Hai năm sau, vào ngày 10/6/1944, quân phát xít Đức lại bao vây thị trấn Ô-ra-đua của Pháp, chúng dồn 400 người vào trong nhà thờ, trong số 400 đó có nhiều phụ nữ và hơn 100 trẻ em, quân phát xít sau đó đã phóng hỏa đốt cháy họ một cách thảm thương.

Sau Thế chiến thứ 2, việc thành lập một Ngày quốc tế thiếu nhi hàng năm đã được đề xuất vào tháng 12 năm 1948 trong một nghị quyết Đại hội Thế giới lần thứ 2 của Liên đoàn Phụ nữ Dân chủ Quốc tế hay Women’s International Democratic Federation họp tại thủ đô Budapest và được quyết định chính thức một năm tại cuộc họp Hội đồng của Liên đoàn này trong tháng 11 năm 1949 tại Moskva Nga và quyết định lấy ngày 1 tháng 6 hàng năm làm ngày quốc tế bảo vệ trẻ em, nhằm ràng buộc chính phủ các nước phải nhận trách nhiệm về đời sống thiếu nhi, đòi giảm ngân sách dành cho quân sự để tăng ngân sách cho giáo dục, bảo vệ và chăm sóc thiếu niên, nhi đồng. 

Kể từ năm 1950 đến nay, ngày 1/6 hàng năm trở thành Ngày Quốc tế Thiếu nhi. Ý tưởng cao cả này cũng được Liên đoàn Thanh niên Dân chủ Thế giới (World Federation of Democratic Youth) theo định hướng xã hội chủ nghĩa chấp thuận trong tháng 1 năm 1950. Ngày này lần đầu tiên được tổ chức trong cùng năm đó chí là vào ngày 1 tháng 6 năm 1950 và sau sự kiện này nó đã lan rộng ở nhiều quốc gia theo chế độ xã hội chủ nghĩa, lúc đó nó còn gọi là “ngày đấu tranh cho tương lai hạnh phúc và yên bình cho tất cả các trẻ em”.

Ngày lễ này từ ấy được cử hành vào mỗi ngày 1 tháng 6 hằng năm. Ngày Quốc tế Thiếu Nhi thường được đánh dấu bằng các bài phát biểu về quyền trẻ em và vấn đề an sinh, các chương trình truyền hình trẻ em, các bữa tiệc, những hoạt động khác nhau liên quan hoặc chỉ dành riêng cho trẻ em, gia đình…

Khoảng 30 quốc gia đã từng tổ chức Ngày Quốc tế Thiếu nhi như: Liên Xô cùng các quốc gia Khối Xô Viết cũ như Armenia, Azerbaijan, Belarus, Estonia, Georgia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Latvia, Litva, Moldova, Montenegro, Tajikistan, Turkmenistan, Ukraine, Uzbekistan, Albania, Ba Lan, Bénin, Bosna và Hercegovina, Bulgaria, Croatia, Cuba, Czech, Slovakia, România, Serbia, Slovenia, Tanzania, Cộng hòa Dân chủ Đức. Sau khi các quốc gia này ly khai, một số đã lựa chọn ngày khác, cùng các quốc gia Angola, Campuchia, Ethiopia, Eritrea, Lào, Macedonia, Mông Cổ, Mozambique, CHDCND Yemen, CHND Trung Hoa và CHXHCN Việt Nam.

1.2. Điểm khác biệt của Ngày 01/06 và Ngày Thiếu nhi Thế giới

Mặc dù có tên gọi là cung là ngày lễ lớn nhất dành cho thiếu nhi nhưng Ngày Thiếu Nhi lại được tổ chức ở nhiều ngày khác nhau ở nhiều nơi trên thế giới. Liên Hiệp Quốc đã quyết định chọn ngày 20 tháng 11 hằng năm là Ngày Thiếu nhi Thế giới (Universal Children’s Day) nhưng tổ chức này lại để cho các quốc gia thành viên được tự do lựa chọn ngày Thiếu nhi dành cho riêng mình. 

Ngày Quốc tế Thiếu nhi
Ý nghĩa của ngày thiếu nhi

Một số quốc gia thuộc Khối Xô Viết cũ quyết định tổ chức Ngày Quốc tế Thiếu nhi (International Children’s Day) vào ngày đầu tiên của tháng 6 (01/06) chẳng hạn như ở Việt Nam. Nhiều quốc gia khác thì lại tổ chức ngày này vào những ngày khác.

1.3. Ngày Thiếu Nhi thế giới

Ngày Thiếu nhi Thế giới (còn được gọi là Ngày Thiếu nhi Phổ quát hay là Ngày Quốc tế về Quyền Trẻ em) được tổ chức vào ngày 20 tháng 11 hằng năm. Đầu tiên ngày này được Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tuyên bố và khởi xướng vào năm 1954 mục tiêu khuyến khích tất cả các nước thành viên ghi nhớ một ngày.

Trước hết là để thúc đẩy cũng như trao đổi và hiểu biết lẫn nhau giữa các trẻ em trên toàn thế giới và thứ hai là để bắt đầu tăng cường những hành động phát triển phúc lợi và thúc đẩy tạo ra an sinh của trẻ em trên thế giới. Nó cũng được lựa chọn là ngày để kỷ niệm thời thơ ấu. Ngày Thiếu nhi Thế giới kế tiếp ngay sau Ngày Quốc tế Nam giới vào 19 tháng 11 đã tạo ra một lễ kỷ niệm 48 giờ của nam giới và trẻ em nam tương ứng trong khoảng thời gian đó vai trò người lớn đóng góp tích cực trong cuộc sống của trẻ em sẽ được công nhận.

Ngày Thiếu nhi Thế giới lần đầu tiên được tổ chức trên toàn thế giới trong tháng 10 năm 1953, dưới sự bảo trợ của tổ chức Liên minh Quốc tế vì Phúc lợi Trẻ thơ (International Union for Child Welfare) vẫn tại Geneva. Ý tưởng về một ngày thiếu nhi sau đó đã được thông qua bởi Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào năm 1954.

Ngày 20 tháng 11 cũng là ngày khá đáng nhớ, khi Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua một Tuyên bố về Quyền của Trẻ em vào ngày này năm 1959. Công ước về Quyền Trẻ em sau đó cũng đã được ký kết trong cũng ngày này vào năm 1989, và cho đến nay nó đã được phê duyệt bởi 191 quốc gia. Việt Nam chính là nước đầu tiên ở châu Á và là nước thứ hai của thế giới ký vào Công ước này.

Theo công ước này, trẻ em có quyền được sống trong một môi trường an toàn mà không bị phân biệt đối xử, trẻ em phải có quyền tiếp cận nước, thức ăn, được chăm sóc y tế đầy đủ, giáo dục và có tiếng nói trong các quyết định có ảnh hưởng đến hạnh phúc và phúc lợi của trẻ.

Qua ngày lễ này, Liên Hiệp Quốc muốn tạo sự quan tâm của toàn thế giới đối với quyền lợi của trẻ em, thúc đẩy những nỗ lực vì sự phát triển của trẻ nhỏ, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục và sức khỏe.

Trong tháng 9 năm 2012, Tổng Thư ký của Liên Hiệp Quốc là ông Ban Ki-moon đã thúc đẩy vấn đề giáo dục trẻ em. Ông mong muốn mọi trẻ em đều có thể được đến trường để cải thiện các kỹ năng cần thiết mà chúng sẽ học được trong các trường học và thực hiện những chính sách về giáo dục để thúc đẩy sự hòa bình, tôn trọng và quan tâm đến môi trường.

Ngày Quốc tế Thiếu nhi
Sứ mệnh của ngày Thiếu nhi Thế giới

Ngày Thiếu nhi Phổ quát không chỉ đơn giản là một ngày dùng để ăn mừng và vui chơi cho trẻ em, mà nó còn để mang lại nhận thức  về trẻ em trên toàn cầu và tưởng niệm những trẻ em đã qua đời vì bạo lực bởi các hình thức lạm dụng, bị khai thác và bóc lột cũng như bị phân biệt đối xử. Trẻ em thường bị sử dụng là người lao động ở một số quốc gia, và chúng còn bị cuốn hút trong các cuộc xung đột vũ trang, phải sống trên các đường phố, và chịu đau khổ bởi sự phân biệt đối xử về tôn giáo, chủng tộc hay sắc tộc thiểu số và hoặc khuyết tật.

Trẻ em là đối tượng dễ chịu tổn thương nhất bởi những ảnh hưởng của chiến tranh và có thể bị tản cư, ly tán hoặc cũng có thể bị chấn thương về mặt thể chất cũng như về mặt tâm lý. Nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi vi phạm sau đây, chúng được mô tả trong thuật ngữ “trẻ em và xung đột vũ trang”: Trẻ em bị tuyển dụng làm binh sĩ trẻ em, bị giết hoặc làm cho tàn tật hoặc bị bắt cóc và các cuộc tấn công vào trường học, bệnh viện và không cho phép những sự trợ giúp nhân đạo được tiếp cận.

Hiện nay trên thế giới có khoảng 153 triệu trẻ em trong độ tuổi từ 5 đến 14 tuổi đang bị bắt buộc phải lao động trẻ em. Tổ chức Lao động Quốc tế viết tắt là ILO vào năm 1999 đã ra tuyên cáo toàn thế giới “Cấm và hạn chế các hình thức tồi tệ nhất của lao động trẻ em” đó bao gồm lao động trẻ em, chế độ nô lệ hay mại dâm trẻ em và khiêu dâm trẻ em.

Một vài quốc gia trên thế giới coi Ngày Thiếu nhi Thế giới 20 tháng 11, như Ngày Quốc tế Thiếu nhi chính thức của mình như: Canada, Úc, Ai Cập, Pakistan, Hungary,, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Philippin,…

2. Ngày Quốc tế thiếu nhi ở Việt Nam

Việt Nam từ lâu đã coi các vấn đề về trẻ em được đặt lên hàng đầu. Chúng ta cũng là là nước đầu tiên ở châu Á và là nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước về quyền trẻ em (1989) đây là Văn kiện pháp lý Quốc tế đầu tiên đề cập toàn diện đến các quyền của trẻ em dựa trên nguyên tắc là: trẻ em có quyền được chăm sóc, bảo vệ và giúp đỡ đặc biệt.

Ngày Quốc tế Thiếu nhi
Hình ảnh Bác Hồ vui đùa cùng thiếu nhi

Ngay sau khi giành được độc lập, ngày 1/6 và Tết Trung thu (15/8 âm lịch) hàng năm thật sự đã trở thành những ngày hội vui chơi tưng bừng của thiếu nhi trên cả nước. Ngày Quốc tế Thiếu nhi đầu tiên vào năm 1950 trong giai đoạn cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta còn đang trải qua thời kỳ cam go khốc liệt nhất, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn nghĩ tới thiếu nhi trên cả nước và gửi thư chúc mừng đến các cháu thiếu niên, nhi đồng.

Bác đã viết: “Bác thương các cháu lắm, Bác hứa với các cháu rằng đến ngày đánh đuổi hết lũ giặc Pháp, kháng chiến thành công, Bác cùng với Chính phủ và các đoàn thể sẽ cố gắng làm cho các cháu dần dần được no ấm, được vui chơi, được học hành và được vui sướng…”.

Ngày Quốc tế Thiếu nhi hay Ngày Thiếu nhi Thế giới đều là để nhắc nhở chúng ta: Trẻ em là mầm non tương lai của đất nước, chúng cần được quan tâm, chăm sóc bảo vệ một cách tốt nhất.