Những Vấn Đề Xung Quanh Tuổi Dậy Thì Của Trẻ Vị Thành Niên

dậy thì

Dậy thì là khi cơ thể của trẻ bắt đầu phát triển và thay đổi khi trưởng thành. Bé gái phát triển ngực và bắt đầu có kinh. Bé trai phát triển giọng trầm hơn và lông mặt sẽ bắt đầu xuất hiện. Tuổi trung bình của bé gái bắt đầu dậy thì là 11 và bé trai là 12.

Ở mỗi người tuổi dậy thì sẽ khác nhau, chính vì thế bạn đừng quá lo lắng nếu con bạn dậy thì trước hay sau bạn bè cùng lứa. Quá trình xảy ra có thể kéo dài đến 4 năm, bắt đầu từ 8 tuổi và kết thúc vào tuổi 14.

1. Dậy thì muộn hoặc sớm

Dậy thì sớm là dấu hiệu khi bé gái bắt đầu phát triển trước 8 tuổi và bé trai phát triển trước 9 tuổi. Và đây chỉ là dấu hiệu của một số trẻ em còn hầu hết mọi người thì vẫn trải qua với độ tuổi bình thường. Ví dụ, bé gái có thể bắt đầu giai đoạn trước khi 8 tuổi nhưng không có phát triển vú. Nếu điều này xảy ra với con của bạn thì hãy đến gặp bác sĩ để bạn có được những lời khuyên tốt nhất.

1.1. Nguyên nhân dậy thì sớm

dậy thì
Nguyên nhân dậy thì sớm ở trẻ em

Không phải lúc nào bạn cũng hiểu rõ nguyên nhân gây dậy thì sớm. Nó có thể chỉ là di truyền trong gia đình bạn và đôi khi nó có thể được gây ra bởi

  • Một vấn đề trong não như con bạn có một khối u.
  • Tổn thương não do nhiễm trùng, phẫu thuật hoặc xạ trị.
  • Con bạn gặp vấn đề về buồng trứng hoặc tuyến giáp.
  • Rối loạn di truyền chẳng hạn như hội chứng McCune-Albright.

Dậy thì sớm chủ yếu ảnh hưởng đến các bé gái và thường không có nguyên nhân rõ ràng. Nó ít phổ biến hơn ở bé trai và thường dậy thì sớm có nhiều khả năng liên quan đến một vấn đề tiềm ẩn nào đó.

1.2. Các xét nghiệm và phương pháp điều trị dậy thì sớm

Nếu bạn đang đến gặp một bác sĩ đa khoa có thể họ sẽ giới thiệu bạn đến một bác sĩ chuyên khoa nếu họ cho rằng có thể có nguyên nhân cơ bản cần được kiểm tra và chẩn đoán. Các thử nghiệm có thể được thực hiện bằng một số phương pháp bao gồm

  • Cần một xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ hormon.
  • Cần dùng phương pháp X-ray để giúp xác định chiều cao có khả năng xảy ra khi bé trưởng thành
  • Cần một cuộc siêu âm hoặc MRI quét để kiểm tra các vấn đề như các khối u.

1.3. Cách điều trị dậy thì sớm

  • Sử dụng thuốc để giảm mức độ hormone và tạm dừng phát triển tình dục trong một vài năm của trẻ.
  • Điều trị bằng thuốc thường chỉ được khuyến nghị nếu bác sĩ cho rằng dậy thì sớm sẽ gây ra các vấn đề về cảm xúc hoặc thể chất. Chẳng hạn như tầm vóc quá thấp hoặc có kinh sớm ở các bé gái điều này có thể gây ra tình trạng đau đớn đáng kể cho bé.

1.4. Dấu hiệu và nguyên nhân dậy thì muộn 

dậy thì
Dấu hiệu và nguyên nhân dậy thì muộn ở trẻ em
  • Bé trai không có dấu hiệu phát triển tinh hoàn khi 14 tuổi.
  • Bé gái chưa bắt đầu phát triển ngực trước 13 tuổi, hoặc các em đã phát triển ngực nhưng chưa có kinh nguyệt vào năm 15 tuổi.

Nguyên nhân chậm dậy thì:

Không phải lúc nào cũng rõ nguyên nhân gây dậy thì muộn và nó có thể chỉ là di truyền trong gia đình bạn. Dậy thì muộn thường phổ biến hơn ở các bé trai và nó có thể được gây ra bởi

  • Mắc một bệnh mãn tính chẳng hạn như xơ nang, tiểu đường hoặc bệnh thận,..
  • Suy dinh dưỡng có thể là do rối loạn ăn uống hay một tình trạng giống xơ nang hoặc  bệnh celiac
  • Có vấn đề với buồng trứng, tinh hoàn, tuyến giáp hoặc tuyến yên.
  • Rối loạn phát triển giới tính chẳng hạn như hội chứng vô cảm androgen.
  • Bệnh di truyền như hội chứng Kallmann và hội chứng Klinefelter.

1.5. Các xét nghiệm và phương pháp điều trị dậy thì muộn

Bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến một bác sĩ chuyên khoa nếu họ cho rằng có thể có nguyên nhân cơ bản của việc dậy thì muộn cần được kiểm tra và chẩn đoán. Các xét nghiệm có thể được thực hiện bao gồm xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ hormone, chụp X-quang để giúp xác định chiều cao có thể là người trưởng thành và siêu âm hoặc quét MRI để kiểm tra các vấn đề với các tuyến hoặc cơ quan.

Dậy thì muộn có thể được điều trị bằng cách:

  • Sử dụng thuốc trong một vài tháng để tăng mức độ hormone và kích hoạt bắt đầu dậy thì.
  • Điều trị bằng thuốc thường được khuyến cáo nếu tình trạng kém phát triển gây ra các vấn đề như đau đớn nghiêm trọng.

2. Dấu hiệu dậy thì đầu tiên ở bé gái

dậy thì
Dấu hiệu dậy thì đầu tiên ở bé gái
  • Dấu hiệu dậy thì đầu tiên ở các bé gái thường là ngực bắt đầu phát triển.
  • Đôi khi, bạn sẽ thấy một bên vú của con bắt đầu phát triển trước vài tháng so với bên còn lại đấy là điều rất bình thường và các bố mẹ cứ yên tâm.
  • Lông mu cũng bắt đầu mọc và một số bạn gái có thể nhận thấy lông ở chân và tay nhiều hơn.

2.1. Sau một năm và trong vài năm tiếp theo

  • Ngực của các bé gái tiếp tục phát triển dần đều và trở nên đầy đặn hơn.
  • Khoảng 2 năm sau khi bắt đầu dậy thì, các bé gái thường bắt đầu có kinh nguyệt.
  • Lông mu trở nên thô hơn và xoăn hơn.
  • Lông dưới cánh tay bắt đầu mọc, ngoài ra một số bạn gái còn mọc lông ngay môi trên và không có gì đáng lo sợ vì nó là bình thường ở trẻ.
  • Các cô gái bắt đầu đổ mồ hôi nhiều hơn.
  • Mụn trứng cá bắt đầu xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau bao gồm mụn đầu trắng, mụn đầu đen và mụn mủ.
  • Tiết dịch âm đạo có màu trắng.
  • Bắt đầu trải qua giai đoạn phát triển mạnh mẽ: Kinh nguyệt xuất hiện ở các bé gái thì lúc đó chiều cao của chúng tăng từ 5 đến 7,5cm mỗi năm. Trong khoảng hai năm tiếp theo thì chúng sẽ đạt được chiều cao như người trưởng thành.
  • Hầu hết các cô gái đều tăng cân nhưng đây là tăng cân bình thường chứ không phải mắc bệnh béo phì. Khi hình dạng cơ thể của họ thay đổi ở các cô gái mỡ trong cơ thể phát triển nhiều hơn dọc theo cánh tay, đùi, lưng trên và hông của họ phát triển tròn hơn eo của họ cũng thu hẹp lại.

2.2. Sau khoảng 4 năm ở bé gái

  • Ngực trở nên giống người lớn hơn.
  • Lông mu đã lan đến đùi trong.
  • Bộ phận sinh dục bây giờ được phát triển đầy đủ.
  • Và các cô gái bắt đầu ngừng phát triển chiều cao.

3. Dấu hiệu dậy thì đầu tiên ở bé trai

dậy thì
Dấu hiệu dậy thì đầu tiên ở bé trai
  • Dấu hiệu dậy thì đầu tiên ở các bé trai thường là tinh hoàn của chúng to hơn và bìu bắt đầu mỏng và đỏ lên.
  • Lông mu cũng bắt đầu xuất hiện ở gốc dương vật.

3.1. Sau một năm và trong vài năm tới

  • Dương vật, tinh hoàn phát triển dần lên và bìu dần trở nên sẫm màu hơn.
  • Lông mu trở nên dày và xoăn hơn.
  • Lông dưới cánh tay bắt đầu mọc.
  • Con trai bắt đầu đổ mồ hôi nhiều hơn.
  • Ngực có thể sưng nhẹ tạm thời và điều này là hoàn toàn bình thường.
  • Con trai có thể có “giấc mơ ướt” đây là hiện tượng xuất tinh không tự chủ của tinh dịch trong khi ngủ.
  • Giọng nói trở nên trầm hơn có thể là trầm vĩnh viễn. 
  • Cũng giống như con gái trên mặt con trai bắt đầu xuất hiện mụn trứng cá, mụn đầu đen, mụn đầu trắng và mụn mủ.
  • Chúng bắt đầu trải qua quá trình tăng trưởng vượt bậc và trở nên cao hơn trung bình từ 7 đến 8 cm một năm và bắt đầu có cơ bắp hơn.

3.2. Sau khoảng 4 năm ở bé trai

  • Bộ phận sinh dục giống người lớn và lông mu đã mọc lan xuống đùi trong.
  • Lông mặt mọc lên và con trai có thể bắt đầu tập cạo râu.
  • Con trai phát triển chiều cao với tốc độ chậm hơn và vào khoảng 16 tuổi thì bắt đầu ngưng phát triển, nhưng cơ bắp thì vẫn còn có thể phát triển thêm nữa.

Hầu hết các bé trai sẽ đạt đến độ tuổi trưởng thành hoàn toàn vào năm chúng 18 tuổi.

4. Thay đổi tâm trạng ở tuổi dậy thì

dậy thì
Những thay đổi trong tâm trạng ở tuổi dậy thì

Tuổi dậy thì có thể là một thời kỳ khó khăn đối với trẻ em. Chúng đang đương đầu với những thay đổi trong cơ thể và có thể cả mụn trứng cá hoặc mùi cơ thể và đây cũng chính là thời điểm chúng cảm thấy mất tự tin.

Tuổi dậy thì cũng có thể là những điều thú vị trong quá trình trẻ phát triển những cảm xúc, những sự mới mẻ trong suy nghĩ và cảm nhận với thế giới xung quanh. Nhưng “tàu lượn siêu tốc cảm xúc” mà chúng đang đi có thể có tác động tâm lý và cảm xúc như

  • Thay đổi tâm trạng mà bạn và chúng không giải thích được.
  • Lòng tự trọng thấp.
  • Hiếu chiến.
  • Phiền muộn.

Bạn cần tìm hiểu thêm về sự hung hăng của trẻ vị thành niên, cách đối phó và cách nói chuyện với trẻ vị thành niên của bạn. Vì độ tuổi này sự nhạy cảm, cái tôi và luôn cho rằng suy nghĩ hành động của mình là đúng đắn.

5. Thực phẩm dinh dưỡng dành cho tuổi dậy thì

  • Chất đạm: Phát triển chiều cao lẫn cơ bắp là điều sẽ xảy ra ở tuổi dậy thì chính vì thế cần bổ sung cho trẻ các thực phẩm chứa nhiều đạm như thịt, tôm, cua, cá, trứng, sữa,… Ngoài ra, nên bổ sung cho trẻ nhiều đạm động vật để xây dựng cấu trúc tế bào và phát triển hoàn thiện các nội tiết tố giới tính trong cơ thể trẻ.
  • Chất béo: Dầu mỡ không chỉ giúp bé ăn ngon miệng hơn và còn bổ sung các vitamin tan trong chất béo như A, D, E, K. 
  • Tinh bột: Năng lượng chính trong cơ thể chiếm 60% là gạo, bột mì, các loại củ, khoai,… Nên lựa chọn đường thô để cung cấp chất xơ và chống béo phì.
  • Canxi: Việc phát triển chiều cao là điều quan trọng ở tuổi dậy thì và canxi là chất sẽ hỗ trợ tốt nhất cho chiều cao và chống được bệnh loãng xương về sau. Thực phẩm bạn cần hướng đến là sữa cả sữa bò và sữa đậu nành, các loại thủy hải sản,…
  • Chất sắt: Cung cấp oxy cho hoạt động não bộ, phát triển hệ miễn dịch và cơ bắp là chức năng của sắt. Ngoài ra, sắt còn làm tình trạng thiếu máu đặc biệt là bé gái khi vừa bị mất một lượng máu sau kỳ kinh nguyệt.
  • Vitamin và khoáng chất: Tăng khả năng miễn dịch, bảo vệ trẻ khỏi các tình trạng thiếu máu, suy nhược cơ thể và quáng gà,… Cà rốt, khoai lang, đào, đu đủ, trứng, sữa, sữa chua, phô mai,… là những thực phẩm bạn cần bổ sung cho trẻ.

Những thông tin về tuổi dậy thì ở trẻ em cực kỳ hữu ích dành cho bạn đều có cả trong bài viết này. Một lời khuyên với bạn là hãy nói chuyện và tìm hiểu nhiều hơn về con bạn trong độ tuổi nhạy cảm và có nhiều thay đổi này để trẻ có thể phát triển một cách tốt nhất cả về thể chất lẫn tinh thần.