Phân Tích Bài Thơ Sóng Của Thi Sĩ Xuân Quỳnh

phân tích bài thơ sóng

Xuân Quỳnh là một nhà thơ tiêu biểu trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ. Cô là một thi sĩ với nhiều bài thơ dạt dào cảm xúc, viết nhiều về tình yêu đôi lứa kháng chiến. Bài Sóng là một bài thơ vô cùng tiêu biểu, Hãy cùng phân tích bài thơ Sóng nhé

1. Dàn ý phân tích bài thơ Sóng 

1.1. Mở bài

  • Giới thiệu tác giả: Xuân Quỳnh là một nhà thơ trẻ, đặc sắc và tiêu biểu cho văn học kháng chiến chống mỹ giai đoạn 1954 – 1975. Hơn hết, Xuân Quỳnh là thi sĩ với nhiều tình thương, với những câu thơ dạt dào cảm xúc, lòng trắc ẩn và hồn thơ đậm nét nữ tính.
  • Giới thiệu “Sóng”: Bài thơ Sóng được Xuân Quỳnh sáng tác năm 1967, trong tập “Hoa dọc chiến hào”. Đây là bài thơ viết về tình yêu và thể khát khao được yêu thương của tác giả Xuân Quỳnh.

1.2. Thân bài

1.2.1. “Sóng” và “em”

Khổ 1:

  • Nghệ thuật tương phản: Sử dụng các cặp từ tương phản “dữ dội” – “dịu êm”, “ồn ào” – “lặng lẽ”, suy ra các trạng thái đối lập của sóng, Từ đó làm liên tưởng đến tâm lý của những người phụ nữ khi yêu, có những lúc mãnh liệt nhưng có những lúc lại rất dịu dàng.
  • Nghệ thuật nhân hóa: “Sông” – “Sóng”, sông không hiểu được bản tính của sóng, nên “sóng” muốn muốn tìm đến một nơi rộng lớn hơn, Một cuộc hành trình khám phá chính bản thân mình, Từ đó, suy ra những khát khao vươn tới giá trị trong tình yêu của người phụ nữ.

Khổ 2:

  • “Ôi con sóng… và ngày sau vẫn thế”: Nỗi nhớ, sự dạt dào, khát vọng vẫn luôn hiện diện dù trong quá khứ hay hiện tại. Từ đó, suy ra khát vọng cũng như bản tính của người phụ nữ cũng như thế.
  • “Nỗi khát vọng tình yêu… ngực trẻ”: Câu thơ liên hệ giữa tình yêu tuổi trẻ với những con sóng ngoài đại dương. Và có thể thấy, khát vọng tình yêu là một khát vọng đặc trưng của tuổi trẻ.

1.2.2. Những suy nghĩ trăn trở về cội nguồn tình yêu

  • Khổ 3: Sử dụng điệp ngữ “em nghĩ về” và “Từ nơi nào sóng lên” nhằm nhấn mạnh và thể hiện khát khao của của bản thân và nhận thức về tình yêu vĩnh cửu
  • Khổ 4: Câu thơ thể hiện quy luật tự nhiên và hỏi việc bắt nguồn của sóng, của tình yêu. Khơi gợi cái sự trăn trở, muốn biết, muốn khám ra ra bí mật tình yêu cũng như khám phá ra điểm bắt đầu của tình yêu.
phân tích bài thơ sóng
Phân tích bài thơ Sóng của thi sĩ Xuân Quỳnh

1.2.3. Nỗi nhớ, lòng thủy chung của người con gái trong tình yêu

Khổ 5:

  • Nghệ thuật tương phản: “dưới lòng sâu” –  “trên mặt nước”, “ngày” – “đêm”, nghệ thuật nhân hóa: “ngày đêm không ngủ được” gợi ra những phạm vi không gian trái ngược nhau. Điều đó diễn tả sự dạt dào, triền miên trong nỗi nhớ của sóng đối với bờ và đồng nghĩa với nỗi nhớ của người con gái khi yêu.
  • Bày tỏ những nỗi nhớ một cách trực diện, chân thành và không e ngại “Lòng em nhớ đến anh”, cách nói thậm xưng “Cả trong mơ còn thức” thể hiện nỗi nhớ của những người con gái cũng đã trở nên thường thực, ăn sâu vào trong tiềm thức.

Khổ 6:

  • Nghệ thuật tương phản: “xuôi – ngược”, sử dụng điệp ngữ “dẫu”, “vẫn”, “về”. Điều này gợi ra cuộc hành trình của sóng ở ngoài biển khơi cũng như là cuộc hành trình tình yêu của người con gái trong cuộc đời này.
  • Thể hiện sự thủy chung qua việc phân tích bài thơ Sóng ở đoạn này, đồng thời cũng tượng trưng cho niềm tin của người con gái khi yêu. Dù cho có ở đâu, gần hay xa thì vẫn “hướng về anh”, nghĩ về người mình yêu bằng cả trái tim.

1.2.4. Khát vọng tình yêu vĩnh cửu

Khổ 7: “con nào chẳng tới bờ… Dù muôn vời cách trở”, cũng giống như “em” trong bài thơ, dù khó khăn, thử thách vẫn luôn hướng đến “anh” là người mình yêu.

Khổ 8:

  • “Cuộc đời tuy dài thế…Năm tháng vẫn đi qua”: Cảm giác của người con gái luôn cảm thấy nhỏ bé trước cuộc đời. Cũng như đôi lúc người con gái cũng cảm thấy âu lo và cảm thấy hữu hạn trước tình yêu vô tận.
  • “Như biển kia… bay về xa”: Qua phân tích bài thơ Sóng với khổ thơ này, người con gái cảm giác luôn bất an trước những sự đổi thay, nhất là lòng người “muôn vời cách trở”. Và đây cũng thể hiện niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của tình yêu có thể đánh bại những sự thấp thỏm lo âu ấy.

Khổ 9:

  • Sử dụng “Làm sao” để thể hiện sự băn khoăn, khắc khoải. Luôn có một ước ao được hóa thân làm “trăm con sóng nhỏ” để có thể gặp được bờ.
  • “Biển lớn tình yêu” là nơi mà người con gái khát khao được sống trong đó. Khát khao được hòa nhập vào tình yêu giữa cuộc đời này

1.3. Kết bài

  • Cảm nhận về bài thơ Sóng của tác giả Xuân Quỳnh
  • Giá trị nghệ thuật: Hình tượng “Sóng”, ngôn từ bình dị, trong sáng
  • Về nội dung: Thông qua “Sóng” nhà thơ diễn tả một tình yêu nồng nàn, tha thiết của những người phụ nữ. Từ đó mà đưa ra những quan niệm về tình yêu rất mới mẻ và hiện hiện đó là sự chủ động của người phụ nữ khi yêu.

2. Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Mấy ai cắt nghĩa được tình yêu? Vậy tình yêu là gì? Trong thi ca, tình yêu là một đề tài muôn thuở được thể hiện ở rất nhiều hình thức từ văn học cho đến nghệ thuật, là nguồn cảm hứng cho các nghệ sĩ. Có thể khẳng định rằng, tình yêu là bất diệt và vĩnh cửu, không có một tác động hay một thế lực nào có thể xóa bỏ tình yêu khỏi thế giới này.

Lĩnh vực thơ ca có thể chứng minh cho điều ấy. Từ xưa đến nay, thơ ca là một lĩnh vực văn học đặc sắc, nó như một vùng đất màu mỡ để những người nghệ sĩ có thể thể hiện cảm xúc, biến hóa ngôn từ truyền tải những thông điệp ý nghĩa đến cho mọi người, góp phần tạo nên sự tươi đẹp cho thế giới này, nhất là trong lĩnh vực văn học.

Ở Việt Nam, tình yêu cũng được thể hiện trong thơ ca rất nhiều, đặc biệt là trong phong trào thơ mới có nhà thơ nổi tiếng đó là Xuân Diệu. Cho đến thời kháng chiến chống Mỹ, trào lưu văn học cách mạng trỗi dậy mạnh mẽ. Đa số các bài thơ thời kháng chiến thường ca ngợi Tổ quốc, cách mạng, thể hiện hình tượng người lính, lý tưởng người anh hùng trong kháng chiến.

Tuy vậy, nhưng cũng có những bài thơ “hoa dọc chiến hào”, nói về tình yêu đôi lứa lãng mạn, nồng nàn với những vần thơ nhẹ nhàng, dạt dào cảm xúc. Và Xuân Quỳnh là nữ thi sĩ tiêu biểu cho những áng thơ ấy. 

Bài thơ “Sóng” của nhà thơ Xuân Quỳnh được ví như một bản tình ca du dương nhẹ nhàng với những tiếng thì thầm của một người phụ nữ đang yêu. Vì thế, qua phân tích bài thơ Sóng, Xuân Quỳnh đã cho chúng ta thấy được những nỗi lòng, cảm xúc tình yêu vô cùng mãnh liệt, khát khao sống trọn những khoảnh khắc trong tình yêu giữa cuộc đời này.

phân tích bài thơ sóng
“Sóng” là bài thơ thể hiện những cảm xúc của người phụ nữ khi yêu

Sóng là một hình tượng ẩn dụ giàu sức biểu cảm và gợi tả mà Xuân Quỳnh nhắc đến rất nhiều lần trong bài thơ này. Chủ điểm của bài thơ đó là “Sóng” và “Em”, diễn tả những cung bậc cảm xúc trong khi yêu. Đó là những cảm xúc nhiều cung bậc, nhiều sắc thái, vừa đối lập lại vừa thống nhất với nhau. Cũng như người con gái khi yêu:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể.

Tình yêu là một điều gì đó rất bí ẩn và khó có thể hiểu hết được, nó là một sự khát khao mà bất kể con người nào cũng muốn hướng tới, tìm hiểu nó. Xuân Quỳnh cũng vậy, trong việc phân tích bài thơ sóng, ta sẽ tìm hiểu về nỗi niềm khát khao vươn đến tình yêu đích thực của hình ảnh “Sóng” và “Em” trong bài thơ này.

Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ.

Quả thật đứng trước tình yêu, người con gái dù có mạnh mẽ đến cơ nào thì cũng cảm thấy mình thật nhỏ bé và dễ bâng khuâng, xao xuyến. Luôn tự hỏi về tình yêu:

Sóng bắt đầu từ gió

Gió Bắt đầu từ đâu

Em cũng không biết nữa

Khi nào trong yêu nhau.

Những câu hỏi hàng loạt như thể hiện một tâm trạng trăn trở, hối thúc của tác giả, đúng như tâm trạng của một người con gái đang yêu. Đây là một dạng trạng thái trong tâm hồn, luôn bồi hồi và xúc động, luôn muốn tìm ra những điểm bắt đầu của tình yêu để hiểu những cái cảm xúc này.

Thế nhưng, nếu ta hiểu được những cảm xúc này thì có lẽ ta đã hiểu được tình yêu là gì rồi. Đây là một tâm trạng thật khó mà diễn tả được hết, nó dường như rất mơ hồ và bâng khuâng”

“Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau”

Câu thơ như một lời tự bạch chân tình, tự nhiên nhưng cũng rất bất ngờ của nhân vật “em”. Lời thơ mượn những hình ảnh của thiên nhiên như sóng và gió cho đến sự thổ lộ của một người muốn hỏi rằng chúng ta yêu nhau từ khi nào mà “em” cũng chả biết nữa. 

Hơn hết, tình yêu trong bài thơ cũng thể hiện những nỗi nhớ, cồn cào và da diết, một niềm thương, hướng về người mình yêu vô cùng mãnh liệt: 

Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi cơn sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được.

phân tích bài thơ sóng
Bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh bộc lộ nôi nhớ mênh mông

Phân tích bài thơ Sóng đến đây, ta mới công nhận được sự tài tình cũng như khả năng sử dụng ngôn từ và hình ảnh lồng ghép vô cùng khéo léo của nhà thơ Xuân Quỳnh. Qua đó mà tác giả đã thể hiện một nỗi nhớ mênh mông cả trong không gian lẫn thời gian. Từ hình ảnh ẩn dụ là sóng mà lời thơ bỗng chuyển mạch rất tự nhiên nhằm biểu ý bộc lộ tâm trạng nhớ nhung:

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức.

Một tâm hồn thật nồng nàn, trái tim cháy bóng với một nỗi nhớ da diết, mãi không thôi. Có thể thấy cảm xúc nỗi nhớ đã in hằn trong tâm thức, làm nổi bật cái cảm xúc nhớ nhung trong tình yêu. Đó là một cảm xúc vô cùng đặc trưng mà bất kỳ ai đã đang và từng yêu cũng đều đã trải qua.

Dẫu xuôi về phương Bắc

Dẫu ngược về phương Nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh một phương.

Tình yêu không chỉ có nỗi nhớ, mà những câu trên cũng thể hiện một yếu tố quan trọng trong tình yêu đó là sự thủy chung, lòng tận tụy, ghi lòng tạc dạ. Dù cho hai ta có muôn vàn cách trở hay có khoảng cách đi nữa thì điều đó cũng không thể đánh bại được tình yêu của hai con người. Điều đó thể hiện rất rõ sự thủy chung của người con gái khi yêu.

Với hình ảnh “Sóng” thì tình yêu trong Sóng mà một tình yêu vô cùng mãnh liệt, luôn tràn đầy sức sống, niềm tin và sự vươn lên dù cho có khó khăn hay gian nguy:

Ở ngoài kia đại dương

Trăm nghìn con sóng đó

Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở.

Tình yêu có một sức mạnh vô cùng mạnh mẽ, có thể cảm hóa được mọi thứ trên thế gian này. Dù cho có thử thách hay bất kỳ những khó khăn nào, chỉ cần có tình yêu, nó sẽ giúp cho bạn có niềm tin, có thêm sự mạnh mẽ để có thể phá bỏ những khoảng cách giới hạn, giúp bạn tiến lên phía trước cũng như chữa lành những tổn thương ở bên trong bản thân bạn.

Dường như Xuân Quỳnh đã ý thức được sự hữu hạn của đời người, của thanh xuân. Vì vậy mà tác giả luôn có một khao khát mãnh liệt với một tình yêu vĩnh hằng:

Làm sao được tan ra

Thành trăm con sóng nhỏ

Giữa biển lớn tình yêu

Đề ngàn năm còn vỗ.

“Làm sao được tan ra” là lời thơ thể hiện nỗi niềm ao ước da diết, cháy bỏng với ước muốn được sống trong một tình yêu bất diệt của cuộc đời. Đây có thể xem là một hình ảnh đầy sáng tạo mà ta thấy được khi phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh. 

Đối với tác giả, tình yêu được ví như một đại dương mênh mông. Mà ở đó tâm hồn của những người đang yêu như những con sóng vỗ vào bờ, vô cùng mãnh liệt, làm xao động cả một vùng biển lớn.

Qua phân tích bài thơ Sóng, có thể thấy Xuân Quỳnh rất tài tình khi đưa hình ảnh “Sóng”, “Biển” và “Em” vào bài thơ. Điều đó thể hiện những cảm xúc dạt dào của người phụ nữ khi yêu, giúp chúng ta hiểu thêm về những trạng thái, cung bậc cảm xúc của tình yêu hơn nữa.