Phân Tích Hình Ảnh Người Bà Trong Bài Thơ “Tiếng Gà Trưa” Của Xuân Quỳnh

tiếng gà trưa

Hình ảnh người bà trong bài thơ “Tiếng gà trưa” của nhà thơ Xuân Quỳnh để lại cho người đọc nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Làm cho tất cả chúng ta đều phải nhớ về người bà của mình. Hãy cùng nhau phân tích hình ảnh người bà xuyên suốt bài thơ để cảm nhận rõ hơn nhé!

1. Mở bài

Xuân Quỳnh là một trong những nhà thơ nữ khá nổi tiếng của nền thơ văn Việt Nam. Những sáng tác của bà mang đậm hơi hướng gia đình, tình yêu và con người. Một trong những tác phẩm làm nên tên tuổi của Xuân Quỳnh là bài thơ “Tiếng gà trưa”. Đây là một tác phẩm vô cùng độc đáo, thể hiện những cảm nhận tinh tế của nhà thơ về cuộc sống những năm tháng chiến đấu. Không chỉ dừng lại ở đó, khi những kỉ niệm tuổi thơ ùa về cũng là lúc hình ảnh người bà tần tảo, yêu thương và che chở cho cháu hiện lên xuyên suốt tác phẩm.

tiếng gà trưa
Người bà tảo tần trong “Tiếng gà trưa”

2. Thân bài phân tích tiếng gà trưa

Trên đường hành quân xa, tiếng gà trưa cất lên làm cho khoang gian tĩnh lặng bị phá vỡ, mọi thứ dường như bị xáo động, xoa dịu sự mệt mỏi trong mỗi người lính. Và cũng chính âm thanh ấy, làm cho những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ được khơi dậy, cứ thế như dòng nước mát ùa về. Kí ức về đàn gà con vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí dù đã trải qua bao nhiêu năm tháng xa cách. Nào là con gà mái mơ, con gà mái vàng. Đó đúng là những kí ức đẹp và rất đáng trân trọng của một đời người.

Tiếng gà cũng gợi nhắc lại cho người lính một tình cảm thiêng liêng, đó chính là tình bà cháu. Chỉ trong bốn khổ thơ đầu, tác giả đã thể hiện rõ nỗi nhớ của nhân vật về những ngày tháng được sống cùng bà dưới mái nhà ấm êm. Trong mắt người cháu, bà hiện lên thật đẹp và vô cùng bình dị với biết bao sự yêu thương tảo tần một đời.

tiếng gà trưa
Tiếng gà ban trưa giữa bức tranh làng quê thanh bình

Điều đầu tiên chúng ta cảm nhận được từ người cháu thì đó là một người bà vô cùng tần tảo và chắt chiu. Bởi vì trong cảnh nghèo khổ, nếu không chắt chiu thì bà chẳng có gì để nuôi cháu. Bà luôn dành cho cháu những gì tốt đẹp nhất.

Những hình ảnh bình dị ấy được thể hiện qua những câu thơ “Tay bà khum soi trứng/Dành từng quả chắt chiu” hay “Bà lo đàn gà toi/Mong trời đừng sương muối”. Những câu thơ ấy thể hiện những mong ước nhỏ nhoi, thiết thực của bà là dành dụm để cho cháu có được bộ đồ mới ngày Tết. 

Cả đời bà đã phải luôn tảo tần nhiều, dù bà có vất vả hay hy sinh như thế nào đi chăng nữa thì bà luôn dành sự yêu thương, chăm lo cho cháu từng chút một. Bà luôn là người ở bên cạnh cháu, nhắc nhở bảo ban. Có đôi lúc bà cũng trách mắng nhưng đó là những cái mắng yêu, mắng thương: “Có tiếng bà vẫn mắng/Gà đẻ mà mày nhìn/Rồi sau này lang mặt”

Tiếng gà trưa gợi lại cho người cháu nhớ những năm tháng mà bà đã phải nhọc nhằn sớm hôm, một mình vất vả nuôi cháu nhưng vẫn vui tươi, niềm nở, chưa một lần kêu ca. Tay bà luôn nâng niu những quả trứng không chỉ là nâng niu thành quả của mình, mà đó còn là sự nâng niu ước mơ, hạnh phúc nhỏ bé của cháu. Tiếng gà nhảy ổ và niềm vui bà mang lại chính là động lực để cháu lựa chọn con đường chiến đấu vì quê hương, đất nước.

Xuân Quỳnh thể hiện bài thơ theo thể thơ năm chữ vì vậy mà nhịp điệu khá linh hoạt. Giọng văn của bà cũng rất nhẹ nhàng, sâu lắng. Những ngôn từ bình dị, giàu sức biểu cảm khiến cho người đọc cảm nhận được tình cảm tha thiết trong bài thơ. Bên cạnh đó, việc sử dụng nghệ thuật điệp ngữ giúp nhấn mạnh và tạo sự xúc động sâu sắc cho nhân vật khi chỉ cần nghe tiếng gà, đã nhớ lại tuổi thơ gắn liền cùng người bà đáng kính.

“Tiếng gà ai nhảy ổ:

Cục…cục tác cục ta

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ.”

Tiếng gà trưa gióng lên trong một thời gian ngắn mà tác giả như nghe hết cảm xúc đang ùa về. Âm thanh ấy như vang vọng, khắc vào trong tâm trí của nhà thơ những kỷ niệm không hoen màu theo thời gian. Điệp từ “nghe” được nhà thơ dùng ba lần, như phép láy đi láy lại để thể hiện cho sự xúc động đang trào dâng không tả xiết.

Nó như một sợi dây vô hình đưa tiếng gà gáy trở thành những nốt rung nhung nhớ diệu kỳ. Gợi lại bao nhiêu kỷ niệm đầm ấm, êm đềm mà người cháu đã từng trải qua cùng bà của mình. 

Tuổi thơ của anh mang bao nhiêu nỗi niềm về một tuổi thơ thiếu thốn. Thiếu mẹ, vắng cha, phải sống một mình cùng bà. Bà chính là chỗ dựa duy nhất mà anh có. Hai bà cháu phải nuôi nhau sống ở làng quê nghèo với bao thiếu thốn. Bà vừa là một người cha, vừa là một người mẹ, và hơn thế nữa, bà còn là một người bạn. Anh thiếu mọi thứ nhưng xem ra chỉ cần có bà ở bên cạnh, anh như có tất cả. 

tiếng gà trưa
Tiếng gà trưa giống như âm thanh của sự bình yên

Bà như một người mẹ, với tình yêu dành cho con bao la, hy sinh hết mực, một người cha nghiêm khắc, sâu nặng cùng những lời dạy. Dưới tấm thân gầy guộc của bà là tình thương vô bờ bến dành cho người lính. Vì sự nghiệp đất nước thiêng liêng, bà giấu đi nỗi lòng thầm kín, để cho cháu đi thực hiện nghĩa vụ với tổ quốc. Biết là khi cháu đi lính, bà sẽ chẳng còn ai để nương tựa, bà cô đơn một mình trong căn nhà ấy. 

Người cháu từ sớm đã nhận ra tình yêu thương mà bà dành cho mình. Nhìn bà nhọc nhằn với đôi vai nhỏ nhoi, yếu ớt. Cháu cố gắng ngoan vâng lời để bà vui lòng, để không phụ những công lao to lớn bà dành cho mình. Thông qua tiếng gà trưa, tác giả có thể hình dung được hình dáng liêu xiêu của bà khi đang khum người soi trứng.

Bên cạnh đó, anh cũng biết rằng bà lo lắng rất nhiều khi mùa đông đến, sợ đàn gà bị gì, không có tiền để nuôi cháu.Đan xen với những ký ức tuổi thơ là hình ảnh con gà mái vàng, gà mái mơ cùng ổ trứng hồng đẹp như lụa như tranh. 

Tất cả những điều trên chỉ là một phần mà tác giả muốn thể hiện. Phần chìm của tảng băng trôi trong bài thơ này chính là âm thanh tiếng gà gắn với biểu tượng của cuộc sống hạnh phúc, yên bình. Nó tượng trưng cho những ấm no, sự sinh sôi nơi làng quê êm ả.

Khát vọng hòa bình của toàn nhân loại. Xuân Quỳnh viết bài thơ này trong những năm đầu của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Khi kẻ thù đang rắp tâm phá hoại cuộc sống yên bình của cả một dân tộc.

Chính vì vậy, những người con đã phải cầm lên ngọn súng, nổ những phát nổ đấu tranh để giành lại hòa bình, độc lập cho dân tộc. Đó chính là lý tưởng cao cả, là khát khao hòa bình. Cho đến khi nào bầu trời và mặt đất không còn tiếng súng đạn nữa. Đó có lẽ mới là lúc âm thanh tiếng gà gáy được mọi người nghe rõ nhất. Âm thanh của sự bình yên, không đổ máu. 

tiếng gà trưa
Kí ức tuổi thơ ùa về đồng hành cùng lòng yêu nước

Bài thơ chính là lời động viên sâu sắc nhất đến những con người Việt Nam lúc bấy giờ. Nó cổ vũ cho tinh thần đứng lên đấu tranh, giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước thoát khỏi xiềng xích nô lệ. Hình ảnh người cháu, đại diện cho những con người với tinh thần yêu nước nồng nàn. Sẵn sàng đứng lên để đấu tranh bảo vệ đất nước, mặc dù trong họ luôn chan chứa nỗi nhớ quê nhà, nỗi nhớ người thân.

Nhưng lý tưởng cống hiến trong họ cao hơn, đất nước bình yên thì gia đình mới có thể êm ấm, cuộc sống mới hạnh phúc.

“Cháu chiến đấu hôm nay

Vì tình yêu tổ quốc

Vì xóm làng thân thuộc

Bà ơi cũng vì bà

Vì tiếng gà cục tác

Ổ trứng hồng tuổi thơ”

Cuối bài thơ, tác giả hướng hẳn về người bà của mình như một lời gửi gắm tâm sự. Đó là nỗi nhớ da diết, những lời yêu thương chân thành. Là cả một tấm lòng kính yêu dành cho bà và nói rõ nguyên nhân ra chiến trường của anh lính trẻ. Thể hiện cho mục đích và tư tưởng lớn lao, sâu sắc của toàn bài thơ. Từ tiếng gà trưa, tác giả đã khéo léo diễn tả được cảm xúc thiêng thiêng của tình bà cháu, những kỷ niệm tuổi thơ và cả tình yêu dành cho quê hương đất nước. 

Qua đó ta mới thấy được hết sức mạnh của tình yêu. Tình yêu gia đình, tình yêu quê hương đất nước luôn chảy mãi trong mỗi trái tim người Việt ta. Nó ăn sâu vào từng giọt máu, thớ thịt, gia đình chính là tế bào của xã hội. Chúng ta sẽ chiến đấu hết mình vì quê hương đất nước. Người còn nước còn, người mất nước mất. Đến cuối cùng, điều mà mỗi chúng ta mong muốn là đất nước được thanh bình, để tiếng gà gáy mỗi buổi trưa sẽ vang vọng đến khắp nơi của tổ quốc.

Thông qua bài thơ này, chúng ta – những thế hệ trẻ, những mầm non tương lai của đất nước trong thời bình cần ra sức nỗ lực học tập. Để sau này có thể sẵn sàng cống hiến sức mình khi tổ quốc gọi tên. “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, đây chính là câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc. 

3. Kết bài

Là mỗi con người Việt Nam, chúng ta cần hiểu rằng chúng ta sống trong hòa bình ngày hôm nay, là đã biết bao nhiêu xương máu cha ông phải nằm xuống nơi chiến trường. Dành cho ta cuộc sống vui vẻ, hạnh phúc, bình yên. Chúng ta không bao giờ được phép quên đi công ơn đó. Hãy cố gắng rèn luyện và học tập để trở thành những con người xứng đáng với tổ quốc. Đưa đất nước ngày càng phát triển, để sánh vai với các cường quốc, năm châu. Để cả thế giới biết rằng, Việt Nam tuy là một đất nước nhỏ, nhưng lòng tự hào dân tộc và tinh thần yêu nước không gì bằng được. 

Sau khi phân tích hình ảnh người bà trong bài thơ “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh, chúng ta đã cảm nhận hết mọi thông điệp, tình cảm mà tác giả muốn truyền tải đến. Hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn xây dựng được bài văn riêng cho mình.